Waarom voor jezelf kiezen soms zo ongemakkelijk voelt

Je weet eigenlijk best wat je wilt.

Toch komt er twijfel zodra jouw keuze iets verandert voor een ander. Misschien voelt iemand zich teleurgesteld. Misschien moet iemand zich aanpassen. Misschien ben jij degene die ineens een grens trekt of een andere richting kiest.

Dan kan er schuldgevoel ontstaan.

Schuldgevoel bij kiezen betekent niet automatisch dat je iets verkeerd doet. Soms laat het vooral zien dat jouw keuze niet alleen gevolgen heeft voor jou, maar ook voor de mensen om je heen.

En juist dat kan spannend zijn.

Schuldgevoel voelt vaak als een waarschuwing

Schuldgevoel heeft een duidelijke functie.

Het helpt je om stil te staan bij de impact van je gedrag. Heb je iemand echt tekortgedaan? Een afspraak geschonden? Iets gezegd of gedaan wat herstel vraagt?

Dan is schuldgevoel waardevolle informatie.

Maar er is ook een andere vorm.

Je hebt niets verkeerd gedaan, maar iemand vindt jouw keuze lastig.

Je zegt nee.

Je neemt meer ruimte.

Je kiest iets wat niet iedereen begrijpt.

En toch voelt het alsof jij degene bent die iets fout doet.

Dat verschil is belangrijk.

Teleurstelling is niet hetzelfde als schade

Iemand kan teleurgesteld zijn in jouw keuze zonder dat jij diegene tekortdoet.

Dat klinkt eenvoudig, maar voelt vaak anders.

Wanneer je gewend bent om rekening te houden met anderen, kan hun teleurstelling direct iets bij jou oproepen.

Misschien wil je uitleggen.

Verzachten.

Terugkomen op je keuze.

Of alsnog iets toezeggen zodat de ander zich beter voelt.

Dan wordt de reactie van de ander ineens een reden om je eigen keuze opnieuw ter discussie te stellen.

Maar een ander mag iets jammer vinden.

Dat betekent niet automatisch dat jij iets moet veranderen.

Waarom voelt voor jezelf kiezen soms egoïstisch?

Veel mensen hebben ergens een idee meegekregen over wat een ‘goed’ mens doet.

Een goed kind helpt.

Een goede partner houdt rekening met de ander.

Een goede collega springt bij.

Een goede ouder zet zichzelf niet op de eerste plaats.

Op zichzelf is daar niets mis mee.

Maar zulke overtuigingen kunnen gaan knellen wanneer er geen ruimte meer overblijft voor jouw eigen grens, behoefte of keuze.

Dan kan voor jezelf kiezen al snel voelen als egoïsme, terwijl je misschien alleen iets doet wat eerlijker en beter vol te houden is.

Wat gebeurt er als jij niet kiest?

Bij schuldgevoel kijken we vaak vooral naar wat jouw keuze een ander kost.

Maar er is nog een belangrijke vraag:

Wat kost het jou wanneer je steeds níét kiest?

Misschien raak je uitgeput.

Je blijft ergens langer in dan goed voor je is.

Je voelt irritatie omdat je steeds over je eigen grens gaat.

Of je merkt dat je keuzes vooral gebaseerd zijn op wat anderen geruststelt.

Ook dat heeft gevolgen.

Voor jou, maar uiteindelijk vaak ook voor je relaties.

Een kleine oefening

Denk aan een keuze waarbij je schuldgevoel voelt.

Vraag jezelf eerst:

Heb ik werkelijk iets verkeerd gedaan?

Wees concreet.

Heb je een afspraak geschonden? Iemand onnodig beschadigd? Iets beloofd wat je nu niet nakomt?

Als het antwoord ja is, kijk dan wat je kunt herstellen.

Vraag jezelf daarna:

Of vind ik het vooral moeilijk dat iemand anders mijn keuze niet prettig vindt?

Dat is iets anders.

En stel als laatste de vraag:

Wat zou ik kiezen als schuldgevoel niet automatisch betekende dat mijn keuze verkeerd is?

Je hoeft daar niet direct naar te handelen.

Alleen het verschil opmerken kan al veel duidelijk maken.

Je kunt betrokken blijven bij de ander

Voor jezelf kiezen betekent niet dat je de ander moet negeren.

Je kunt begrijpen dat iets moeilijk voor iemand is.

Je kunt luisteren.

Je kunt uitleg geven.

Je kunt rekening houden met praktische gevolgen.

Maar rekening houden met de ander is iets anders dan jouw keuze weer terugnemen zodat de ander geen ongemak hoeft te voelen.

Soms is volwassen contact juist dat beide waarheden naast elkaar mogen bestaan:

Ik begrijp dat dit moeilijk voor jou is.

en

Dit blijft mijn keuze.

Niet iedere keuze voelt meteen goed

We verwachten soms dat een juiste keuze rust geeft.

Maar dat hoeft helemaal niet.

Een passende keuze kan ook spanning, verdriet of twijfel oproepen.

Misschien laat je iets vertrouwds achter.

Misschien weet je nog niet precies hoe het verder gaat.

Of misschien ben je simpelweg niet gewend om jezelf zo serieus te nemen.

Een ongemakkelijk gevoel is dus niet automatisch bewijs dat je terug moet.

Soms is ongemak onderdeel van iets nieuws doen.

Pas op met eindeloos uitleggen

Wanneer je je schuldig voelt, kun je de neiging krijgen om je keuze uitgebreid te verdedigen.

Je wilt dat de ander begrijpt waarom je dit doet.

En liefst ook dat diegene ermee instemt.

Maar volledige goedkeuring is niet altijd mogelijk.

Soms mag een korte uitleg voldoende zijn.

Je kunt duidelijk en vriendelijk zijn zonder jezelf eindeloos te verantwoorden.

Dat kan bijvoorbeeld klinken als:

Ik begrijp dat je dit jammer vindt, maar dit is wat ik nu nodig heb.

Of:

Ik heb hier goed over nagedacht en mijn keuze blijft hetzelfde.

Schuldgevoel mag er even zijn

Je hoeft schuldgevoel niet meteen weg te krijgen.

Soms helpt het juist om het even te laten bestaan zonder direct actie te ondernemen.

Niet meteen appen.

Niet meteen terugkrabbelen.

Niet meteen iets extra’s aanbieden om het goed te maken.

Wacht.

Kijk een paar uur of een dag later opnieuw.

Is er werkelijk iets dat je wilt herstellen?

Of is het gevoel inmiddels vooral een teken dat je iets hebt gedaan wat nieuw voor je is?

Wanneer schuldgevoel heel sterk is

Iedereen voelt zich weleens schuldig.

Maar wanneer schuldgevoel bijna voortdurend aanwezig is, je je verantwoordelijk voelt voor het welzijn van iedereen om je heen of je nauwelijks beslissingen kunt nemen zonder angst voor afwijzing, kan het waardevol zijn om daar verder naar te kijken.

Ook wanneer er sprake is van manipulatie, controle of een relatie waarin schuldgevoel vaak tegen je wordt gebruikt, is het belangrijk om niet alleen naar jezelf te kijken.

Dan kan professionele ondersteuning helpen om beter te onderscheiden wat werkelijk jouw verantwoordelijkheid is.

Voor jezelf kiezen hoeft niet ten koste van de ander te gaan

Voor jezelf kiezen betekent niet dat de ander er niet meer toe doet.

Het betekent dat jij ook mee mag tellen.

Je mag rekening houden met anderen zonder jezelf steeds weg te cijferen.

Je mag een keuze maken die niet iedereen prettig vindt.

En je mag schuldgevoel voelen zonder het automatisch als bewijs te zien dat je iets verkeerd doet.

Soms is de belangrijkste vraag niet:

Wie stel ik hiermee teleur?

Maar:

Wat gebeurt er als ik mezelf hierin wéér niet serieus neem?

Wil je hier verder mee oefenen?

In het zelftraject Keuzes maken die bij jou passen onderzoek je wat jij werkelijk wilt, welke verwachtingen van anderen meespelen en wat jou tegenhoudt om een keuze serieus te nemen.

Met reflectie, lichaamsgerichte oefeningen en thuisopstellingen leer je beter onderscheid maken tussen jouw eigen voorkeur, angst, schuldgevoel, verwachtingen en de werkelijkheid van de situatie.niet past, en vertrouw erop dat je vanzelf voelt welke volgende stap klopt