Waarom je moe kunt zijn terwijl je genoeg slaapt

Je bent op tijd naar bed gegaan. Misschien heb je zelfs zeven, acht of negen uur geslapen. En toch word je wakker met het gevoel dat je nog lang niet uitgerust bent.

Moe wakker worden terwijl je genoeg slaapt kan frustrerend zijn. Zeker wanneer je niet goed begrijpt waar die vermoeidheid vandaan komt.

Soms ligt de oorzaak heel praktisch: je hebt onrustig geslapen, bent vaker wakker geweest dan je dacht of je slaapritme past niet goed bij je lichaam. Maar vermoeid wakker worden kan ook samenhangen met hoe je dagen eruitzien.

Wanneer je langdurig veel aanstaat, weinig herstelt of voortdurend bezig bent met wat er om je heen gebeurt, betekent naar bed gaan namelijk niet automatisch dat je systeem ook echt tot rust komt.

Slapen is niet hetzelfde als herstellen

We kijken bij vermoeidheid vaak als eerste naar het aantal uren slaap.

Maar hoeveel je slaapt en hoe uitgerust je wakker wordt, zijn niet precies hetzelfde.

Je kunt lang genoeg in bed liggen en toch merken dat je hoofd en lichaam weinig echte rust ervaren. Bijvoorbeeld wanneer je veel piekert, gespannen naar bed gaat of overdag voortdurend alert bent.

Misschien zit je ’s avonds eindelijk op de bank, maar ben je in gedachten nog bezig met gesprekken, lijstjes of wat er morgen allemaal moet gebeuren.

Je lichaam zit stil. Vanbinnen ben je nog bezig.

Daar hoef je niet direct iets ernstigs achter te zoeken. Het kan wel waardevol zijn om niet alleen te vragen:

Hoeveel uur heb ik geslapen?

maar ook:

Hoeveel herstel zit er eigenlijk in mijn dag?

Ben je overdag voortdurend ‘aan’?

Vermoeidheid ontstaat niet alleen doordat je te weinig slaapt. Soms kost je dag simpelweg veel meer energie dan je beseft.

Denk aan voortdurend schakelen tussen werk, gezin, afspraken, berichten, geluiden, vragen en verantwoordelijkheden.

Misschien ben je daarnaast iemand die snel merkt hoe het met anderen gaat. Je denkt vooruit, houdt rekening met iedereen, probeert dingen goed te regelen of blijft in gedachten nog lang met situaties bezig.

Op zichzelf hoeft geen van die dingen een probleem te zijn.

Maar wanneer er weinig momenten zijn waarop je aandacht werkelijk terugkomt bij jezelf, kan je dag veel van je vragen.

En dan kan acht uur slaap soms voelen alsof het niet genoeg is.

Vermoeidheid begint soms al overdag

Het kan helpen om eens niet alleen naar je ochtend te kijken, maar juist naar de uren daarvoor.

Hoe vaak heb je op een gewone dag een moment waarop er even niets van je hoeft?

Niet terwijl je ondertussen op je telefoon kijkt.

Niet terwijl je alvast nadenkt over wat straks moet.

Maar een moment waarop je daadwerkelijk merkt:

Hoe gaat het eigenlijk met mij?

Veel mensen merken hun vermoeidheid pas wanneer ze eindelijk stoppen. Je functioneert overdag prima, doet wat nodig is en voelt pas ’s avonds hoe leeg je eigenlijk bent. Of je merkt het de volgende ochtend, wanneer je lichaam na een nacht slapen nog steeds moe voelt.

Dat betekent niet automatisch dat je meer moet slapen.

Misschien heb je ook meer herstel tijdens je dag nodig.

Kijk eens waar je energie naartoe gaat

Je hoeft daarvoor niet meteen je hele leven om te gooien.

Begin eens met observeren.

Kijk een paar dagen naar momenten waarop je energie duidelijk verandert. Misschien merk je dat bepaalde situaties je meer kosten dan je dacht. Dat je na sommige gesprekken moe wordt. Dat je nauwelijks pauzeert wanneer je druk bent. Of dat je lichaam aan het einde van de dag gespannen is terwijl je hoofd zegt dat het eigenlijk wel meeviel.

Probeer daar nog geen conclusie aan te verbinden.

Merk alleen op:

• wanneer je energie zakt;
• wanneer je juist rustiger wordt;
• bij welke situaties je veel alertheid voelt;
• wanneer je vergeet wat jij zelf nodig hebt;
• op welke momenten je werkelijk ontspant.

Alleen dat verschil leren herkennen kan al veel duidelijk maken.

Een kleine oefening

Neem ergens vandaag twee minuten waarin je niets hoeft op te lossen.

Ga zitten of staan en leg je telefoon even weg.

Breng je aandacht eerst naar de ruimte om je heen en daarna naar jezelf.

Vraag jezelf rustig:

Hoeveel energie heb ik op dit moment eigenlijk nog?

En daarna:

Wat vraagt vandaag het meeste van mij?

Probeer niet meteen een oplossing te bedenken.

Misschien merk je alleen dat je moe bent. Misschien realiseer je je dat een bepaald gesprek nog in je hoofd zit. Of dat je eigenlijk al uren geen echte pauze hebt genomen.

Dat is genoeg.

Het doel is niet om iedere vermoeidheid direct weg te krijgen. Het gaat erom dat je jezelf eerder leert opmerken, in plaats van pas wanneer je helemaal leeg bent.

Maak herstel kleiner

Bij rust denken we al snel aan een vrije dag, vakantie of een avond helemaal niets doen.

Maar herstel hoeft niet altijd groot te zijn.

Juist kleine momenten verspreid over de dag kunnen helpen.

Even naar buiten zonder telefoon. Rustig koffie of thee drinken zonder ondertussen iets af te handelen. Vijf minuten niets hoeven beantwoorden. Een korte wandeling. Niet direct reageren op een bericht. Na een druk gesprek eerst even zitten voordat je doorgaat.

Niet omdat zo’n klein moment alle vermoeidheid oplost.

Wel omdat je gedurende de dag vaker ruimte maakt om te herstellen.

Als je structureel moe wakker wordt

Moe wakker worden kan veel verschillende oorzaken hebben. Daarom is het verstandig om aanhoudende of onverklaarbare vermoeidheid niet alleen toe te schrijven aan stress of een druk leven.

Wanneer je langdurig erg moe bent, plotseling veel vermoeider bent dan normaal, overdag moeilijk wakker kunt blijven of daarnaast andere lichamelijke klachten hebt, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Goed voor jezelf zorgen betekent ook serieus nemen wanneer je lichaam iets blijft aangeven.

Begin bij eerder opmerken

Misschien hoef je dus niet onmiddellijk nóg eerder naar bed.

Misschien begint de eerste stap ergens anders.

Bij eerder merken dat je moe wordt.
Bij herkennen wanneer je voortdurend aanstaat.
Bij voelen welke situaties veel van je vragen.
En bij gedurende de dag iets vaker terugkomen bij jezelf.

Niet om ieder signaal te analyseren.

Maar zodat je niet pas ’s ochtends bij het wakker worden ontdekt hoeveel je eigenlijk van jezelf hebt gevraagd.

Wil je hier verder mee oefenen?

In het gratis zelftraject Meer contact met jezelf leer je stap voor stap eerder herkennen wat er in jou gebeurt. Met reflectie, lichaamsgerichte oefeningen en thuisopstellingen onderzoek je hoe je bij jezelf vandaan raakt en wat je helpt om weer terug te komen.